Сыходзіць з Хрыста
14.11.2013|№ 11 (224) 2013|-

Прамова Святога Айца Францішка да ўдзельнікаў Міжнароднага катэхетычнага кангрэса па катэхэзе (27 верасня 2013 г.)

Скарочаная версія надрукаваная ў AM №11, 2013.

Дарагія катэхеты, добры вечар.

Я цешуся, што гэтая сустрэча для вас адбываецца ў Год веры: катэхеза — гэта падмурак навучання веры, і нам патрэбныя добрыя катэхеты. Дзякуй за гэтае служэнне Касцёлу і ў Касцёле. Хоць часама гэта можа быць цяжка і патрабуе шмат працы і вялікіх высілкаў, хоць пажаданых вынікаў часам не бачна, навучаць веры — гэта прыгожа. Напэўна, вера — найлепшая спадчына, якую мы здольныя пакінуць. Настаўляць у веры, каб яна ўзрастала, дапамагаць дзецям, падлеткам, моладзі і дарослым усё больш пазнаваць і любіць Пана — гэта адна з найпрыгажэйшых прыгодаў у навучанні, і на гэтым будуецца Касцёл. Быць катэхетамі. Не працаваць катэхетамі — гэта не тое. Нехта працуе катэхетам, бо яму падабаецца навучаць... Але калі ты не можаць быць катэхетам, гэта нічога не варта! Ты не будзеш прыносіць плёну. Катэхет — гэта пакліканне: «быць катэхетам» — гэта пакліканне, а не працаваць катэхетам. Увага! Я сказаў не «працаваць» катэхетам, а быць ім, таму што «быць» уключае ўсё жыццё. Да сустрэчы з Хрыстом вядуць словы і жыццёвае сведчанне. Узгадайце, што казаў нам Бэнэдыкт XVI: «Касцёл не пашыраецца з дапамогаю празелітызму. Ён пашыраецца праз прывабнасць». А прываблівае — сведчанне. Быць катэхетам — значыць даваць сведчанне веры, быць паслядоўным ва ўласным жыцці. А гэта не лёгка. Гэта не лёгка! Дапамагайма, кіруйма да сустрэчы з Езусам словамі і жыццём, сведчаннем. Мне падабаюцца словы, з якімі святы Францішак з Асізі звярнуўся да сваіх братоў: «Заўжды абвяшчайце Евангелле, і, калі будзе патрэбна, нават з дапамогаю словаў». Словы прамаўляюцца... але найперш ідзе сведчанне: няхай людзі бачаць у вашым жыцці Евангелле, змогуць прачытаць Евангелле. Быць катэхетам — азначае любіць, усё мацней любіць Хрыста, любіць яго святы народ. Гэтую любоў не купіць у крамах, не купіць нават тут, у Рыме. Гэтая любоў сыходзіць ад Хрыста! Гэта дар Хрыста! І калі яна сыходзіць ад Хрыста, вынікае з Хрыста, мы павінны сыходзіць з Хрыста, з той любові, якую Ён дае нам.

Што азначае сыходзіць з Хрыста для катэхета, для вас і таксама для мяне, бо і я з’яўляюся катэхетам? Што гэта значыць?

Я назаву тры рэчы: першую, другую і трэцюю, як робяць старыя езуіты... Раз, два, тры.

Першае. Перадусім, сыходзіць з Хрыста — значыць быць з Ім у сяброўстве, мець з Езусам блізкія адносіны: Хрыстус асабліва робіць націск на гэтым, звяртаючыся да вучняў падчас Апошняй Вячэры, калі рыхтуецца ажыццявіць найвышэйшы дар любові, ахвяру крыжа. Езус выкарыстоўвае вобраз вінаграднай лазы і галінаў, кажучы: «Заставайцеся ў Маёй любові, заставайцеся са Мною ў еднасці, як галіны, злучаныя з вінаграднаю лазою». Калі мы з’яднаемся з Ім, здолеем прынесці плён — гэта і ёсць блізкія адносіны з Хрыстом. Заставайцеся ў Езусе! Гэта значыць — заставайцеся ў еднасці з Ім, у Ім, разам з Ім, размаўляючы з Ім: заставайцеся ў Езусе.

Дзеля вучня першая справа — быць з Настаўнікам, слухаць Яго, вучыцца ў Яго. Гэта заўжды вартае таго, гэта шлях, які працягваецца ўсё жыццё. Я ўзгадваю, як шмат разоў бачыў, яшчэ калі працаваў у іншай дыяцэзіі, як катэхэты выходзілі з катэхетычнай семінарыі пасля вучобы: «Цяпер я атрымаў пасаду катэхета!». Гэта пустое, у цябе нічога няма, ты зрабіў маленькі крок. Хто табе дапаможа? Вось тое, што заўжды будзе мець вартасць! Не пасада, а дзеянне: быць з Ім, і гэта доўжыцца ўсё жыццё. Гаворка ідзе пра тое, каб прабываць у Божай прысутнасці, дазволіць, каб Ён глядзеў на цябе. І я пытаюся ў іх: як вы прабываеце ў прысутнасці Божай? Калі заходзіце ў касцёл, глядзіце на табэрнакулюм, што вы робіце? Без словаў... Але я гавару і гавару, думаю, разважаю, адчуваю... Вельмі добра! Але ці дазваляеш ты Пану глядзець на цябе? Як гэта робіцца? Ты глядзіш на табэрнакулюм і дазваляеш глядзець на сябе... Вось так проста. Гэта нуднавата, я засынаю... Дык засынай, засынай! Ён будзе ў любым выпадку глядзець на цябе, усё адно будзе глядзець на цябе. Але ў цябе будзе ўпэўненасць, што Ён глядзіць на цябе. І гэта нашмат важней, чым пасада катэхета: гэта частка таго, каб менавіта быць катэхетам. Гэта сагравае сэрца, падтрымлівае агонь сяброўства з Панам, дае адчуванне, што Ён сапраўды глядзіць на цябе, знаходзіцца з табою побач і любіць цябе. Неяк падчас адной з візітацый тут у Рыме на святой Імшы да мяне падышоў мужчына, досыць малады, і сказаў: «Ойча, я цешуся, што сустрэў Вас, але сам ні ўва што не веру. У мяне няма дару веры». Ён разумеў, што гэта дар. «У мяне няма дару веры. Што Вы мне скажаце?». «Не падай духам. Ён любіць цябе. Дазволь Яму глядзець на цябе. І толькі». Кажу тое самае і вам: дазвольце Пану глядзець на вас. Я разумею, што для вас гэта будзе не так проста: цяжка знайсці шмат часу, каб правесці яго ў спакоі, асабліва калі ў вас ёсць муж або жонка і дзеці. Але, дзякуй Богу, не абавязкова, каб усе рабілі гэта аднолькава; у Касцёле існуе мноства пакліканняў і мноства формаў духоўнасці. Важна знайсці зручны для вас спосаб прабываць з Богам, а гэта можна зрабіць, гэта магчыма ў любым жыццёвым становішчы. Цяпер кожны можа спытаць сябе: як я ажыццяўляю гэтае прабыванне з Езусам? Вось пытанне, якое я пакідаю для вас: як я ажыццяўляю гэтае прабыванне з Хрыстом, трыванне разам з Ім? Ці бываюць імгненні, калі я станаўлюся ў Ягонай прысутнасці, у цішыні, і дазваляю Яму глядзець на мяне? Ці дазваляю я, каб Яго агонь запаліў маё сэрца? Калі ў нашых сэрцах няма Божага цяпла, Яго любові, Яго пяшчоты, як мы, бедныя грэшнікі, можам запаліць сэрцы іншых людзей? Падумайце пра гэта.

Другі пункт — два — заключаецца ў наступным: сыходзіць з Хрыста азначае наследаваць Яго ў тым, каб адыходзіць ад сябе, ідучы насустрач іншаму. Гэта прыгожы і крыху парадаксальны досвед. Чаму? Таму што чалавек, які ставіць Хрыста ў цэнтр свайго жыцця, сам перастае быць гэтым цэнтрам. Чым больш ты яднаешся з Езусам і Ён становіцца цэнтрам твайго жыцця, тым больш Ён прымушае цябе адыходзіць ад сябе, дэцэнтралізуе і адкрывае цябе для іншых людзей. У гэтым заключаны сапраўдны дынамізм любові, гэта дзеянне самога Бога. Бог — гэта цэнтр, але Ён заўжды прыносіць у дар сябе, адносіны, жыццё, якое перадае... Гэтаксама чынім і мы, калі застаемся ў еднасці з Хрыстом: Ён прымушае нас далучыцца да гэтай дынамікі любові. Там, дзе ёсць сапраўднае жыццё ў Хрысце, ёсць адкрытасць на іншага чалавека, ёсць адыход ад сябе, каб ісці насустрач іншаму у імя Хрыста. Гэта задача катэхета: няспынна адыходзіць ад сябе, каб даць сведчанне пра Езуса, гаварыць пра Езуса, прапаведаваць Езуса. Гэта важна, таму што так робіць Пан: Ён сам прыспешвае нас ісці далей.

Сэрца катэхета заўжды жыве ў гэтым рытме «сісталы-дыясталы» — еднасць з Хрыстом і сустрэча з іншым чалавекам. Дзве рэчы: я яднаюся з Езусам і выходжу насустрач іншым. Калі аднаго з гэтых дзеянняў бракуе, сэрца ўжо не б’ецца, не жыве. Атрымаўшы дар керыгмы, трэба ў сваю чаргу прапанаваць яго ў дар. Гэткае слоўца: дар. Катэхет усведамляе, што атрымаў дар, дар веры, і дае яго ў дар іншым. І гэта прыгожа. На ўласную карысць не пакідаецца працэнтаў! Усё, што атрымліваеш, усё аддаеш. Гаворка не ідзе пра камерцыю. Гэта не купля-продаж, гэта чысты дар: дар атрыманы і перададзены. І катэхет знаходзіцца ў гэтай кропцы абмену дароў. Прырода керыгмы наступная: гэта дар, які стварае місію, заўжды прымушае чалавека адыходзіць ад сябе. Святы Павел сказаў: «Любоў Хрыста прыспешвае нас», але гэтае «прыспешвае» можна перакласці таксама як «ахапіла нас». Так і ёсць: любоў прыцягвае і пасылае цябе, ахоплівае цябе і аддае цябе іншым. У гэтым рытме б’ецца сэрца хрысціяніна, асабліва — сэрца катэхета. Запытаймася ў сябе ўсе: ці б’ецца маё сэрца катэхета такім чынам: еднасць з Езусам і сустрэча з іншым чалавекам? У гэтым рытме «сісталы-дыясталы»? Ці жывіцца яно адносінамі з Богам, але дзеля таго, каб перадаць Яго іншым, а не пакінуць сабе? Я скажу вам адну рэч: не разумею, як катэхет можа заставацца нерухомым, без гэтага дзеяння. Я гэтага не разумею.

І трэці момант — тры —  заўсёды ў гэтым шэрагу: сыходзіць з Хрыста азначае не баяцца ісці разам з Ім на ўскрайкі. Я ўзгадваю гісторыю Ёны, вельмі цікавага персанажа, асабліва ў нашыя часы зменлівасці і няўпэўненасці. Ёна — пабожны чалавек, ён жыве сваім ціхім і ўпарадкаваным жыццём і таму мае вельмі ясныя прынцыпы, паводле якіх строга судзіць усіх і ўсё. Яму ўсё зразумела: вось у гэтым праўда. Ён нягнуткі. І таму, калі Пан звяртаецца да яго і наказвае ісці прапаведаваць у Нінэвію, вялікі язычніцкі горад, Ёна ўпарціцца. Ісці туды! Калі я маю ўсю праўду тут... Ён упіраецца. Нінэвія не ўваходзіць у яго планы, не стасуецца з прынцыпамі, яна знаходзіцца на ўскрайку свету. І Ёна ўцякае, накіроўваецца ў Іспанію, збягае, садзіцца на карабель, які плыве туды. Перачытайце кнігу Ёны. Гэта кароткая, але вельмі павучальная прыпавесць, асабліва для нас — тых, хто з’яўляецца часткаю Касцёла.

Чаму яна вучыць нас?  Яна вучыць не баяцца выходзіць за ўласныя планы і прынцыпы, каб ісці за Богам, бо Ён заўсёды крочыць наперадзе. Ведаеце што? Бог не баіцца! Вы разумееце гэта? Не баіцца! Ён заўсёды выходзіць па-за нашыя схемы! Бог не баіцца ўскрайкаў. І калі вы пойдзеце на ўскрайкі, сустрэнеце Яго там. Бог заўсёды верны, Ён крэатыўны. Вось жа, не можа быць некрэатыўнага катэхета. Крэатыўнасць — пазваночнік катэхета. Бог крэатыўны, Ён не закрываецца ў сабе і таму ніколі не бывае нягнуткім. Бог не бывае непахісным. Ён прытуляе нас, ідзе насустрач, разумее. Каб быць вернымі, крэатыўнымі, трэба быць здольнымі да зменаў. Трэба ўмець змяняцца. А дзеля чаго мне змяняцца? Каб адпавядаць умовам, у якіх я мушу абвяшчаць Евангелле. Каб заставацца з Богам, трэба ўмець выйсці, не баяцца выйсці. Калі катэхет апанаваны страхам, ён баязлівец; калі катэхет нерухомы, ён у рэшце рэшт становіцца музейнаю статуяй: а ў нас столькі ўжо такіх! Мноства такіх! Калі ласка, не трэба музейных статуй! Калі катэхет становіцца нягнуткім, ён становіцца высахлым, бясплодным. Хтосьці хоча такім стаць? Не? Упэўненыя? Добра! Тое, што я зараз вам скажу, я казаў шмат разоў, але ў мяне з сэрца рвуцца гэтыя словы. Калі мы, хрысціяне, замыкаемся ў сваёй супольнасці, у нашым руху, нашай парафіі, нашым асяродку, мы закрываемся і з намі здараецца тое самае, што з любым зачыненым памяшканнем. Калі пакой зачынены, у ім пачынае смярдзець цвіллю. А калі чалавека замкнуць у гэткім пакоі, ён захварэе. Калі хрысціянін выходзіць на вуліцу, на ўскрайкі, з ім можа здарыцца няшчасны выпадак, як з кожным, хто ідзе па вуліцы. Мы ўсе бачылі аварыі на вуліцах. Але скажу вам адну рэч: мне больш даспадобы Касцёл, дзе могуць здарацца аварыі, чым хворы Касцёл. Касцёл, катэхет, які асмельваецца на рызыкоўнае падарожжа, а не той, хто вучыцца, усё ведае, але заўжды застаецца закрытым: бо тады ён хворы. І часамы хворы на галаву...

Але, увага! Хрыстус не кажа: ідзіце і бярыце ўсё ў свае рукі. Гэтага Ён не кажа! Езус кажа: «Ідзіце, Я з вамі». У гэтым нашая прыгажосць і нашая сіла: калі мы ідзём, калі выходзім, каб несці Евангелле з любоўю, у сапраўдным апостальскім духу, у духу parrhesia — адвагі гаварыць праўду, тады Ён ідзе з намі, наперадзе нас, па-іспанску гэта гучыць «nos primerea» — вядзе рэй. Пан заўжды вядзе рэй. Цяпер вы ўжо разумееце, што значыць гэтае слова. І гэтак кажа Біблія, не я. Біблія кажа, Бог кажа ў Бібліі: «Я як міндальная кветка». Чаму? Таму што міндаль першы зацвітае ўвесну. Бог заўсёды першы! Ён першы! Гэта вырашальны, пераломны момант для нас: Бог заўжды наперадзе нас. Калі мы думаем, што ідзём далёка, на самыя далёкія ўскрайкі, і таму крыху баімся, а насамрэч Ён ужо там: Езус чакае нас у сэрцы таго нашага брата, у яго параненым целе, у яго прыгнечаным жыцці, у яго няверуючай душы. Адзін з ускрайкаў, які найбольш мне баліць і з якім я сутыкаўся ў сваёй папярэдняй дыяцэзіі, ведаеце, які? Той, у якім дзеці не ўмеюць рабіць знак крыжа. У Буэнас-Айрэсе мноства дзяцей, якія гэтага не ўмеюць. Вось ускрайкі! Трэба ісці туды. Езус ужо там і чакае цябе, каб дапамагчы гэтаму дзіцяці рабіць знак крыжа. Ён заўжды нас апярэджвае.

Дарагія катэхеты, вось гэтыя тры пункты. Заўжды сыходзіць з Хрыста! Я дзякую вам за вашую працу, але перш за ўсё за тое, што вы належыце да Касцёла, да Божага люду ў вандроўцы, бо вы вандруеце з Божым людам. Заставаймася ў Хрысце, спрабуйма ўсё больш і больш яднацца з Ім: будзем ісці за Ім, наследаваць Яго ў дзеянні любові, у тым, як Ён ідзе насустрач чалавеку. І хадзем, расчынім дзверы, знойдзем адвагу пракладаць новыя шляхі, каб абвяшчаць Евангелле.

Няхай Бог вас благаслаўляе і Дзева Марыя вам спадарожнічае. Марыя — нашая Маці. Марыя заўжды вядзе нас да Езуса. Памолімся адно за аднаго аб Яе заступніцтве. Вялікі дзякуй.         

Пераклад Юліі Шэдзько.


Мы вельмі радыя
бачыць вас на сайце
часопіса «Ave Maria».
Гэта плён працы
неабыякавых людзей,
якія з радасцю ствараюць
гэты часопіс для вас.

Падпіска
Ахвяраванні

Сайт часопіса „Ave Maria“ Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рыма-каталіцкага Касцёла ў Беларусі

Часопіс існуе дзякуючы вашым ахвяраванням. Сёння мы просім вашай дапамогі — нават невялікая сума падтрымае нас.

Падрабязней